مدرسه راهنمایی  شاهد  پسرانه پیام غدیر

روند رو به افزایش نیاز های کودکان و نوجوانان و انتظارات جامعه امروزی ، نظام آموزشی کشور را با تقاضا  و مطالبات جدیدی مواجه ساخته است . امروزه والدین و جامعه انتظار دارند نظام آموزشی  کودکان را برای برخورد مناسب با تقاضاهای در حال تغییر دنیای کار و مقابله موثر با چالش های اجتناب ناپذیر زندگی تکنولوژیکی آماده سازد . بنابراین اکنون  برنامه ریزی برای تربیت شهروندان سالم ، مسئولیت پذیر و کار آمد  از مسئولیت های نظام آموزشی به شمار می رود .

نوشتار حاضر مولفه ها و عناصر سازنده یک برنامه کیفی راهنمایی مدرسه با عنوان برنامه راهنمایی رشدیguidance program ( dgp )   Developmental  را که فرصت های برابری برای همه دانش آموزان جهت دریافت خدمات راهنمایی و مشاوره فراهم می سازد ، توصیف می نماید . برنامه راهنمایی مشاوره و رشدی نقش مهمی در کمک به معلمان و سایر کارکنان در یکپارچه ساختن اهداف راهنمایی با سایر اهداف آموزشی ایفا می کند .

فواید اجرایی طرح برنامه راهنمایی و مشاوره رشدی  (dpg)

1. والدین درک کاملتری از برنامه راهنمایی کسب می کنند.
2. دانش و مهارت دانش آموزان در تصمیم گیری موثر حل مسئله برقراری ارتباط و .... افزایش می یابد
3. معلمان درک بهتری از برنامه راهنمایی پیدا می کنند.
4. مدیران شرایطی را برای انتخاب کارکنان و تخصیص منابع فراهم می کنند.
5. وظایف و مسئولیت های مشاوران مشخص شده و کارهای غیر مشاوره ای از حیطه مسئولیت های آنان حذف می شود.

هدف کلی این نوشتار توصیف مدل برنامه راهنمایی و مشاوره رشدی برای تامین نیاز های مختلف دانش آموزان است وبرای همه معلمان ، والدین ، مشاوران، مدیران ، مسئولان و برنامه ریزان که به منظور بهبود اثر بخشی و کارآیی برنامه راهنمایی و مشاوره مدرسه تلاش می کنند تهیه شده است .

خواننده  محترم پس از مطالعه این نوشتار به اهداف زیر دست می یابند:

1. ساختار مدل برنامه راهنمایی و مشاوره رشدی را توضیح می دهد
2. وظایف  و مسئولیت های مشاوران مدارس را نام می برد
3. فرآیند اجرای برنامه راهنمایی و مشاوره در سطح منطقه، ناحیه و مدرسه را توصیف می کند

مشاور مدرسه موظف است با همکاری کارکنان و معلمان مدرسه ، دانش آموزان ، والدین و جامعه برنامه راهنمایی و مشاوره رشدی را طراحی ، اجرا و ارزش یابی کند . مشاوران مدارس موظف هستند برنامه های زیر را  طراحی کنند :

1- برنامه آموزشی Guidance Curriculum

   برنامه آموزشی برای کمک به دانش آموزان جهت رشد و ارتقای توانمندی های فردی و اجتماعی آنها

2- برنامه کمک به دانش آموزانی که دارای مشکلات تحصیلی ، شغلی ، شخصی و یا اجتماعی آنها را در معرض خطر قرار می دهد. Responsive Servies

3- برنامه راهنمایی و مشاوره فردی   Individual Planning

برنامه راهنمایی و مشاوره فردی برای کمک به دانش آموزان در طرح ریزی ، نظارت ، مدیریت رشد تحصیلی ، شغلی ، فردی و اجتماعی آنان است .

4- برنامه حمایت از تلاشهای دیگران  System support

حمایت از تلاشهای معلمان ، کارکنان ، والدین برای ارتقاء رشد تحصیلی ، شغلی ، فردی و اجتماعی دانش آموزان

مهمترین مسئولیت مشاور مدرسه ، مشورت ورایزنی با دانش آموزان به منظور کمک به رشد و شکوفا سازی توانایی های تحصیلی ، شغلی ، شخصی و اجتماعی آنان است . سایر وظایف مشاوران عبارتند از :

1. تدریس واحد های درسی از جمله دروس برنامه ریزی تحصیلی و مهارتهای  زندگی  در دوره دبیرستان
2. تنظیم پرونده مشاوره ای برای دانش آموزان و هنر جویان
3. راهنمایی و مشاوره تحصیلی دانش آموزان و هنرجویان
4. برنامه ریزی به منظور تامین و ارتقای بهداشت روان و پیشگیری و کمک به حل مشکلات روانی اجتماعی دانش آموزان و هنر جویان
5. اجرا و تجزیه و تحلیل آزمون های روانشناختی و تست هاو پرسش نامه های استعداد رغبت، شخصیت و ثبت آنها در پرونده مشاوره ای
6. تهیه و ارایه گزارش آماری تنوع و فراوانی مشکلات روانی دانش آموزان و هنرجویان
7. ارجاع دانش آموزان و هنرجویان به مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی
8. شرکت در جلسات و دوره های آموزشی و توجیهی مراکز مشاوره ، هسته  ها و شورا های واحد آموزشی

مقایسه مدل برنامه dgp  با مدل های قدیمی

مدل برنامه راهنمایی و مشاوره رشدی توصیف شده در این نوشتار با مدلهای قدیمی متفاوت است  .جدول شماره 1 مقایسه مدل های سنتی و رشدی در زمینه مشاوره مدرسه را نشان می دهد.

برای اینکه ویژگی های برنامه مشاوره ای  رشدی  بیان گردد ابتدا لازم است فهرستی از برنامه های ضعیف مشاوره ای مطرح و سپس به ویژگی های برنامه مشاوره ای کارآمد پرداخته شود .

برنامه های ضعیف مشاوره ای :

مجموعه ای از خدمات نا هماهنگ ، ارزیابی مقطعی دانش آموزان ، مشاور به طور جداگانه و بدون ارتباط با مدرسه و منطقه کار می کند . برنامه ریزی هماهنگ برای تامین نیاز های دانش آموزان وجود ندارد. از طرف نواحی و مناطق حمایت ضعیف از مشاوره صورت می گیرد . از اطلاعات و داده ها برای تجزیه و تحلیل و بهبود یادگیری دانش آموزان استفاده نمی شود . قسمت عمده وقت مشاوران صرف کارهای دفتری و بدون ارتباط با شرح وظایف می شود ، مشاوران به طور مجزا (در انزوا )کار می کنند . مشارکت والدین در برنامه های مشاوره ای بسیار کم است  ، پیشرفت درسی و عملکرد ضعیف دانش آموزان در مدرسه به گردن دیگران انداخته می شود . اطلاعات کمی در خصوص دانشگاه در اختیار والدین و دانش آموزان قرار می گیرد

تعداد کمتری از دانش آموزان از خدمات مدرسه بهره مند می شوند ، خدمات مدرسه بر دانش آموزانی که از نظر تحصیلی موفق یا در معرض ترک تحصیل هستند متمرکز است و گروه میانی مورد بی توجهی قرار می گیرد

ویژگی های برنامه مشاوره ای کار آمد به شرح زیر است :

یک فرایند برنامه ریزی مشخص و تعریف شده که به ارئه خدمات هماهنگ برای همه دانش آموزان منجر می شود . سیستم نظارتی  پایدار برای ارزیابی مداوم عملکرد دانش آموزان و ارائه خدمات مورد نیاز به آنان ، مناطق و نواحی از طریق فراهم سازی کمک های فنی به منظور نیاز سنجی ، شناسایی عناصری که باید در مدرسه به طور هماهنگ عمل نمایند مدارس را مورد حمایت قرار می دهند . استفاده منظم از داده ها و اطلاعات برای تجزیه و تحلیل وبهبود یادگیری دانش آموزان ، مدیران مدارس بر اهمیت مشاور به عنوان عنصر آگاهی بخش و ارتقائ دهنده توانمندی های دانش آموزان و نیز به عنوان هماهنگ کننده برنامه راهنمایی مدرسه تاکید می کنند . مشاوران با معلمان رابطه موثری برقرار می کنند . مشاوران از مشاوره گروهی آموزش های کلاسی و فن آوری رایانه ای در کنار مشاوره فردی استفاده می کنند  مشاوران نقش محوری در تغییرات سطح مدرسه برای بهبود پیشرفت دانش آموزان و خدمات رسانی به آنان ایفا مینماید . مشارکت والدین و خانواده به معنای تضمین حضور و مشارکت فعال در برنامه ریزی تحصیلی انتخاب دروس و انتخاب رشته است.

کارکنان مدرسه بهبود و پیشرفت و عملکرد درسی دانش آموزان را وظیفه اصلی خود تلقی می کنند اقدامات زیادی برای آشنا سازی دانش آموزان و والدین با انتخاب های دانشگاهی و فرصت های اقتصادی صورت می گیرد در نتیجه همکاری و مشارکت دانشگاهی و فرصت های اقتصادی صورت می گیرد .